Cukrzyca (łac. Diabetes mellitus) to jedna z najczęściej występujących przewlekłych chorób metabolicznych u zwierząt domowych, szczególnie u psów i kotów. Polega na zaburzeniu gospodarki węglowodanowej, tłuszczowej i białkowej organizmu, czego skutkiem jest utrzymujący się podwyższony poziom glukozy we krwi, czyli hiperglikemia.
Do rozwoju cukrzycy dochodzi na skutek niedoboru insuliny lub nieprawidłowej reakcji tkanek na ten hormon. Choroba wymaga stałej kontroli i odpowiedniego postępowania, ponieważ nieleczona może prowadzić do poważnych powikłań, a nawet zagrożenia życia zwierzęcia.
Rola insuliny w organizmie
Insulina jest hormonem produkowanym przez komórki β trzustki. Pełni niezwykle ważną funkcję w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, ponieważ odpowiada między innymi za:
- transport glukozy z krwi do komórek, gdzie jest wykorzystywana jako źródło energii,
- magazynowanie energii,
- regulację przemian białek i tłuszczów.
Gdy insuliny jest zbyt mało lub organizm przestaje prawidłowo na nią reagować, glukoza nie może być efektywnie wykorzystywana przez komórki. W efekcie jej poziom we krwi wzrasta, prowadząc do objawów cukrzycy.
Cukrzyca typu I - insulinozależna
Cukrzyca typu I najczęściej występuje u psów. Jej główną przyczyną jest uszkodzenie lub zniszczenie komórek β trzustki odpowiedzialnych za produkcję insuliny.
Do czynników prowadzących do rozwoju tego typu cukrzycy mogą należeć między innymi:
- procesy autoimmunologiczne, w których organizm atakuje własne komórki,
- przewlekłe zapalenie trzustki,
- inne choroby wpływające na funkcjonowanie tego narządu.
W wyniku uszkodzenia trzustka produkuje niewystarczającą ilość insuliny lub całkowicie zaprzestaje jej wytwarzania. Z tego powodu zwierzę wymaga regularnego podawania insuliny przez całe życie.
Cukrzyca typu II – związana z insulinoopornością
Cukrzyca typu II częściej dotyczy kotów, zwłaszcza starszych i z nadmierną masą ciała. W tym przypadku problemem nie jest początkowo całkowity brak insuliny, lecz zmniejszona wrażliwość tkanek na jej działanie.
Trzustka próbuje zrekompensować ten stan, produkując coraz większe ilości hormonu. Z czasem jednak komórki β ulegają przeciążeniu i ich zdolność do produkcji insuliny stopniowo się zmniejsza.
Leczenie cukrzycy typu II może obejmować:
- odpowiednio dobraną dietę,
- redukcję masy ciała u zwierząt otyłych,
- zwiększenie aktywności fizycznej,
- doustne leki przeciwcukrzycowe,
- w niektórych przypadkach również terapię insuliną.
Najczęstsze objawy cukrzycy u zwierząt
- Poliuria - częste oddawanie moczu
Zwierzę zaczyna oddawać większe ilości moczu lub częściej prosi o wyjście na zewnątrz. U kotów może pojawić się większe zużycie żwirku w kuwecie.
- Polidypsja - zwiększone pragnienie
Właściciel może zauważyć, że pupil częściej podchodzi do miski z wodą lub wypija znacznie większe ilości płynów niż wcześniej.
- Polifagia - wzmożony apetyt
Mimo zwiększonego apetytu zwierzę może tracić masę ciała, ponieważ organizm nie jest w stanie prawidłowo wykorzystywać glukozy jako źródła energii.
- Osłabienie i apatia
Brak prawidłowego wykorzystania energii może powodować zmniejszoną aktywność, senność i ogólne osłabienie.
Cukrzyca typu II – związana z insulinoopornością
Cukrzyca typu II częściej dotyczy kotów, zwłaszcza starszych i z nadmierną masą ciała. W tym przypadku problemem nie jest początkowo całkowity brak insuliny, lecz zmniejszona wrażliwość tkanek na jej działanie. Trzustka próbuje zrekompensować ten stan, produkując coraz większe ilości hormonu. Z czasem jednak komórki β ulegają przeciążeniu i ich zdolność do produkcji insuliny stopniowo się zmniejsza. Leczenie cukrzycy typu II może obejmować: • odpowiednio dobraną dietę, • redukcję masy ciała u zwierząt otyłych, • zwiększenie aktywności fizycznej, • doustne leki przeciwcukrzycowe, • w niektórych przypadkach również terapię insuliną.
Możliwe powikłania cukrzycy
Nieleczona lub źle kontrolowana cukrzyca może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
U psów jednym z częstszych powikłań jest zaćma cukrzycowa, która może prowadzić do pogorszenia widzenia, a nawet utraty wzroku.
W zaawansowanych przypadkach może dojść także do rozwoju kwasicy ketonowej i śpiączki cukrzycowej - stanów wymagających natychmiastowej pomocy weterynaryjnej.
Jak rozpoznać cukrzycę u psa lub kota?
Jeśli właściciel zauważy zwiększone pragnienie, częstsze oddawanie moczu, nagłą utratę masy ciała lub wyraźne osłabienie pupila, warto skonsonsultować się z lekarzem weterynarii.
Rozpoznanie cukrzycy opiera się zazwyczaj na:
- badaniu poziomu glukozy we krwi,
- badaniu moczu,
- ocenie ogólnego stanu zdrowia zwierzęcia,
- dodatkowych badaniach zaleconych przez lekarza.
Wczesne wykrycie choroby pozwala szybciej wdrożyć leczenie i poprawić komfort życia zwierzęcia.
Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, ale przy odpowiednim leczeniu wiele psów i kotów może prowadzić komfortowe i aktywne życie. Kluczowe znaczenie mają regularne kontrole weterynaryjne, prawidłowo dobrana dieta, monitorowanie poziomu glukozy oraz współpraca właściciela z lekarzem prowadzącym.
Świadomość pierwszych objawów cukrzycy pozwala szybko zareagować i zapewnić pupilowi najlepszą możliwą opiekę.
.jpg)
.png)
.jpg)
mgr inż. Magdalena Świkszcz
Absolwentka Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie Wydziału Hodowli i Biologii Zwierząt o specjalności: Hodowla i Biologia Zwierząt, technik weterynarii, dyplomowany behawiorysta zwierząt towarzyszących, dogoterapeuta, groomer, handler, długoletni hodowca psów rasy Lhasa apso pod przydomkiem „The Tibetan Pride (FCI)”, czynny działacz Związku Kynologicznego w Polsce odznaczony Brązową Odznaką oraz asystent kynologiczny o specjalności wystawowej Grupy 9 FCI.