Choroby grzybicze, nazywane również grzybicami, należą do częstych problemów zdrowotnych występujących u psów i kotów. Wywołują je patogenne grzyby, które mogą atakować zarówno powierzchowne struktury organizmu, takie jak skóra, włosy czy pazury, jak i narządy wewnętrzne.
Szczególne znaczenie mają grzybice o charakterze zoonotycznym, czyli takie, które mogą przenosić się ze zwierząt na ludzi. Z tego powodu szybkie rozpoznanie choroby i wdrożenie odpowiedniego leczenia jest ważne nie tylko dla zdrowia pupila, ale również dla bezpieczeństwa jego opiekunów.
Czym jest Anaplasma?
W zależności od miejsca występowania zakażenia wyróżnia się:
- grzybice powierzchowne – obejmujące skórę, włosy i pazury,
- grzybice głębokie – dotyczące narządów wewnętrznych i często mające cięższy przebieg.
Najczęściej spotykane u zwierząt są dermatofitozy oraz drożdżyce.
Dermatofitozy – grzybice skóry i włosów
Dermatofitozy to zakażenia wywoływane przez grzyby dermatofitowe, które odżywiają się keratyną znajdującą się w skórze, włosach i pazurach.
Jednym z najważniejszych przedstawicieli tej grupy jest rodzaj Microsporum. Grzyby te atakują przede wszystkim skórę i włosy zwierząt. U psów i kotów najczęściej wykrywany jest gatunek Microsporum canis, który ma duże znaczenie zoonotyczne, ponieważ bardzo często może powodować zakażenia również u ludzi.
Objawy dermatofitozy u zwierząt
Typowe symptomy to:
- okrągłe wyłysienia na skórze,
- łuszczenie się skóry,
- powstawanie strupów,
- świąd (czasami niewielki lub nieobecny),
- matowa i łamliwa sierść,
- charakterystyczne, okrągłe zmiany przypominające „placki”.
Zmiany mogą pojawiać się w różnych miejscach ciała, a ich wygląd często zależy od gatunku zwierzęcia, jego wieku oraz odporności organizmu.
Drożdżyce u zwierząt
Drożdżyce są wywoływane przez drożdżaki, które w określonych warunkach mogą nadmiernie się namnażać i prowadzić do stanu zapalnego.
Candida albicans
Drożdżak Candida albicans może występować między innymi w:
- jamie ustnej,
- błonach śluzowych,
- przewodzie pokarmowym.
U młodych lub osłabionych zwierząt zakażenie może prowadzić do pojawienia się białych nalotów na błonach śluzowych, osłabienia oraz zahamowania wzrostu.
Malassezia
Drożdżaki z rodzaju Malassezia są częstą przyczyną problemów skórnych, szczególnie u psów. Najczęściej zasiedlają skórę oraz kanały słuchowe.
Objawy zakażenia Malassezia obejmują:
- zaczerwienienie skóry,
- tłustą, lepką sierść,
- nieprzyjemny zapach skóry,
- uporczywy świąd,
- zapalenie zewnętrznego przewodu słuchowego.
Pod mikroskopem drożdżaki Malassezia mają charakterystyczny wygląd określany jako „bałwanki” lub „orzeszki ziemne”, co pomaga w ich rozpoznaniu.
Jak dochodzi do zakażenia?
Grzyby mogą przenosić się na kilka sposobów:
Zakażenie bezpośrednie
Dochodzi do niego podczas kontaktu z chorym zwierzęciem lub bezobjawowym nosicielem.
Zakażenie pośrednie
Źródłem zakażenia może być skażone środowisko, między innymi:
- legowiska,
- szczotki,
- zabawki,
- podłoże, na którym przebywało chore zwierzę.
Zakażenie mechaniczne
Człowiek może nieświadomie przenieść zarodniki grzybów na rękach, ubraniu lub obuwiu.
Diagnostyka chorób grzybiczych
Rozpoznanie grzybicy wymaga odpowiednich badań, ponieważ objawy mogą przypominać inne choroby skóry.
Najczęściej stosuje się:
Wywiad i badanie kliniczne
Lekarz weterynarii ocenia wygląd zmian, ich lokalizację oraz historię choroby.
Lampę Wooda
Badanie wykorzystuje specjalną lampę emitującą promieniowanie UV. Niektóre zakażenia wywołane przez Microsporum canis mogą powodować charakterystyczną fluorescencję włosów.
Badanie mikroskopowe
Analizie poddaje się między innymi:
- włosy,
- zeskrobiny skóry,
- wymazy.
Pozwala to na szybkie wykrycie struktur grzyba lub drożdżaków.
Posiew grzybów
Materiał pobrany od zwierzęcia może zostać wysiany na specjalne podłoża, aby dokładnie określić gatunek grzyba odpowiedzialnego za zakażenie.
Badanie PCR
W trudnych lub niejednoznacznych przypadkach wykorzystuje się metody molekularne, które umożliwiają wykrycie materiału genetycznego grzybów.
Czy grzybice zwierząt są groźne dla człowieka?
Niektóre grzybice, szczególnie dermatofitozy wywołane przez Microsporum canis, mogą przenosić się na ludzi. Najbardziej narażone są osoby z obniżoną odpornością, dzieci oraz osoby mające częsty kontakt z chorym zwierzęciem.
W przypadku podejrzenia grzybicy warto:
- ograniczyć bezpośredni kontakt ze zmianami skórnymi zwierzęcia,
- regularnie czyścić i dezynfekować otoczenie,
- skonsultować się z lekarzem weterynarii.
Choroby grzybicze zwierząt mogą mieć różny przebieg – od łagodnych zmian skórnych po poważniejsze zakażenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy takie jak wyłysienia, świąd, nieprzyjemny zapach skóry czy zmiany w obrębie błon śluzowych.
Wczesna diagnostyka pozwala szybko rozpocząć leczenie i ograniczyć ryzyko rozprzestrzeniania się zakażenia zarówno wśród zwierząt, jak i ludzi. Regularna obserwacja pupila oraz odpowiednia higiena są ważnymi elementami profilaktyki chorób grzybiczych.
mgr inż. Magdalena Świkszcz
Absolwentka Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie Wydziału Hodowli i Biologii Zwierząt o specjalności: Hodowla i Biologia Zwierząt, technik weterynarii, dyplomowany behawiorysta zwierząt towarzyszących, dogoterapeuta, groomer, handler, długoletni hodowca psów rasy Lhasa apso pod przydomkiem „The Tibetan Pride (FCI)”, czynny działacz Związku Kynologicznego w Polsce odznaczony Brązową Odznaką oraz asystent kynologiczny o specjalności wystawowej Grupy 9 FCI.