Kleszcze stanowią jedno z największych zagrożeń zdrowotnych dla naszych zwierząt domowych. Oprócz dyskomfortu związanego z ukąszeniem mogą przenosić wiele niebezpiecznych chorób. Jedną z nich jest anaplazmoza - choroba wywoływana przez bakterie z rodzaju Anaplasma, które atakują komórki krwi i mogą prowadzić do poważnych zaburzeń w organizmie psa lub kota.
Czym jest Anaplasma?
Anaplasma to rodzaj bakterii będących wewnątrzkomórkowymi pasożytami. Oznacza to, że bakteria nie rozwija się samodzielnie w środowisku, ale musi dostać się do komórek gospodarza, aby się namnażać.
W zależności od gatunku bakterie te mogą zasiedlać różne komórki krwi:
- leukocyty (krwinki białe),
- erytrocyty (krwinki czerwone).
Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez ukąszenie zakażonego kleszcza. Anaplazmoza jest chorobą zoonotyczną, co oznacza, że niektóre gatunki bakterii mogą wywoływać chorobę zarówno u zwierząt, jak i u ludzi.
Czym jest Anaplasma?
Cykl rozwojowy Anaplasma jest ściśle związany z kleszczami, które pełnią rolę wektora, czyli organizmu przenoszącego bakterię.
Przebieg zakażenia wygląda następująco:
1. Kleszcz żeruje na zakażonym zwierzęciu i wraz z pobieraną krwią pobiera bakterie Anaplasma.
2. W organizmie kleszcza bakteria rozwija się i namnaża.
3. Podczas kolejnego żerowania kleszcz przekazuje bakterię następnemu gospodarzowi – może to być pies, kot lub inne zwierzę.
4. Anaplasma wnika do komórek krwi, gdzie tworzy charakterystyczne skupiska zwane morulami.
5. Zakażone komórki ulegają uszkodzeniu, a bakterie mogą rozprzestrzeniać się dalej, zakażając kolejne komórki.
Morule – charakterystyczny ślad obecności bakterii
Jedną z cech pomagających w rozpoznaniu anaplazmozy jest obecność moruli. Są to skupiska bakterii znajdujące się wewnątrz komórek.
Pod mikroskopem mogą wyglądać jak:
- drobne, fioletowe ziarenka,
- skupiska punktów w cytoplazmie komórki.
W zależności od gatunku Anaplasma morule mogą być widoczne w leukocytach lub erytrocytach.
Objawy anaplazmozy u psów i kotów
Przebieg choroby może być różny - u niektórych zwierząt zakażenie przebiega łagodnie, u innych prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych.
Najczęściej obserwuje się:
- osłabienie i apatię,
- gorączkę,
- brak apetytu,
- spadek aktywności,
- powiększenie węzłów chłonnych,
- kulawizny lub bolesność stawów,
- bladość błon śluzowych,
- skłonność do krwawień.
Objawy mogą być niespecyficzne, dlatego często konieczna jest dokładna diagnostyka laboratoryjna.
Jak rozpoznać anaplazmozę?
Podstawą rozpoznania jest połączenie objawów klinicznych z wynikami badań.
Rozmaz krwi
W badaniu mikroskopowym krwi można czasami zauważyć charakterystyczne morule znajdujące się w zakażonych komórkach.
Badanie PCR
Najbardziej precyzyjną metodą potwierdzenia zakażenia jest badanie molekularne PCR, które pozwala wykryć materiał genetyczny bakterii i określić konkretny gatunek Anaplasma.
Badania krwi
U zakażonych zwierząt mogą pojawić się charakterystyczne zmiany, między innymi:
- trombocytopenia - zmniejszona liczba płytek krwi, co zwiększa ryzyko krwawień,
- anemia - niedokrwistość wynikająca ze zmniejszonej liczby lub uszkodzenia krwinek czerwonych.
Jak chronić psy i koty przed Anaplasma?
Najważniejszym elementem profilaktyki jest ochrona przed kleszczami.
Warto:
- stosować preparaty przeciwkleszczowe zalecone przez lekarza weterynarii,
- regularnie oglądać sierść i skórę zwierzęcia po spacerach,
- usuwać kleszcze możliwie szybko i prawidłowo,
- wykonywać okresowe badania krwi u zwierząt szczególnie narażonych,
- unikać spacerów w miejscach o dużej liczbie kleszczy w okresach ich największej aktywności.
Anaplazmoza to choroba bakteryjna przenoszona przez kleszcze, która może dotknąć zarówno psy, koty, jak i ludzi. Bakterie Anaplasma rozwijają się wewnątrz komórek krwi, tworząc charakterystyczne morule. Wczesne rozpoznanie dzięki badaniom krwi i PCR pozwala szybko wdrożyć odpowiednie leczenie i zwiększyć szanse na pełny powrót zwierzęcia do zdrowia.
Najważniejsza jest profilaktyka - regularna ochrona przeciw kleszczom, obserwacja zwierząt i szybka konsultacja z lekarzem weterynarii przy pojawieniu się niepokojących objawów.
mgr inż. Magdalena Świkszcz
Absolwentka Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie Wydziału Hodowli i Biologii Zwierząt o specjalności: Hodowla i Biologia Zwierząt, technik weterynarii, dyplomowany behawiorysta zwierząt towarzyszących, dogoterapeuta, groomer, handler, długoletni hodowca psów rasy Lhasa apso pod przydomkiem „The Tibetan Pride (FCI)”, czynny działacz Związku Kynologicznego w Polsce odznaczony Brązową Odznaką oraz asystent kynologiczny o specjalności wystawowej Grupy 9 FCI.