Ciekawość psów i kotów często prowadzi je do rzeczy, które absolutnie nie powinny znaleźć się w ich pyszczkach. Resztki jedzenia ze stołu, rośliny doniczkowe, chemia gospodarcza czy przypadkowo znalezione substancje mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia zwierzęcia.
W przypadku wielu zatruć czas ma ogromne znaczenie. Szybka reakcja właściciela i kontakt z lekarzem weterynarii mogą zdecydować o powodzeniu leczenia. Poniżej przedstawiamy najczęstsze zatrucia u psów i kotów, ich objawy oraz podstawowe zasady postępowania.
Czekolada – słodka przekąska, która może być śmiertelnie niebezpieczna
Czekolada jest jednym z najczęstszych zatruć pokarmowych u psów. Problemem nie jest sam cukier czy tłuszcz, ale zawarta w kakao teobromina – substancja, której psy i koty nie metabolizują tak skutecznie jak ludzie.
Ryzyko zależy od rodzaju czekolady – najbardziej niebezpieczne są produkty z dużą zawartością kakao, takie jak gorzka czekolada i kakao w proszku.
Objawy zatrucia czekoladą:
- niepokój i pobudzenie,
- wymioty,
- przyspieszona akcja serca (tachykardia),
- drżenia mięśniowe,
- drgawki,
- w ciężkich przypadkach zaburzenia rytmu serca.
Postępowanie:
- jeśli od spożycia minęło mniej niż około 2 godziny – lekarz może zdecydować o wywołaniu wymiotów,
- podawanie węgla aktywowanego (często kilkukrotnie),
- monitorowanie pracy serca i układu nerwowego,
- płynoterapia dożylna.
Ksylitol – niebezpieczny słodzik dla zwierząt
Ksylitol znajduje się między innymi w gumach do żucia, cukierkach bez cukru, pastach do zębów i niektórych produktach dietetycznych. Dla psów jest wyjątkowo toksyczny, ponieważ może doprowadzić do gwałtownego wyrzutu insuliny i niebezpiecznego spadku poziomu glukozy we krwi.
Objawy zatrucia ksylitolem:
- osłabienie,
- drżenia i drgawki,
- utrata przytomności,
- śpiączka,
- możliwe uszkodzenie wątroby.
Postępowanie:
- szybkie podanie glukozy dożylnie (często w postaci ciągłego wlewu),
- kontrola poziomu cukru we krwi nawet co 1–2 godziny,
- monitorowanie parametrów wątrobowych (ALT, AST, bilirubina),
- stosowanie leków wspierających i chroniących wątrobę.
Rośliny domowe – piękna dekoracja, która może zaszkodzić
Wiele popularnych roślin doniczkowych może być toksycznych dla psów i kotów. Szczególnie niebezpieczne są między innymi lilie, aloes, gwiazda betlejemska czy monstera.
W przypadku kotów lilie są wyjątkowo groźne – nawet niewielka ilość może prowadzić do ostrej niewydolności nerek.
Objawy zatrucia roślinami:
- wymioty,
- brak apetytu,
- osłabienie,
- odwodnienie,
- po 24–48 godzinach możliwa ostra niewydolność nerek,
- zmniejszone oddawanie moczu lub bezmocz,
- objawy mocznicy.
Postępowanie:
- jeśli spożycie nastąpiło niedawno (około poniżej 2 godzin) – lekarz może rozważyć wywołanie wymiotów i podanie węgla aktywowanego,
- intensywna płynoterapia dożylna przez 48–72 godziny,
- kontrola ilości oddawanego moczu,
- monitorowanie parametrów nerkowych (kreatynina, mocznik).
Cebula i czosnek – ciche zagrożenie dla krwi
Cebula i czosnek zawierają związki mogące uszkadzać czerwone krwinki zwierząt. Zatrucie może wystąpić zarówno po jednorazowym spożyciu większej ilości, jak i po regularnym podawaniu małych ilości.
Objawy zatrucia:
- wymioty,
- biegunka,
- przyspieszony oddech,
- bladość błon śluzowych,
- ciemny mocz,
- osłabienie związane z niedokrwistością.
Postępowanie:
- wywołanie wymiotów we wczesnej fazie zatrucia (jeśli lekarz uzna to za bezpieczne),
- podanie węgla aktywowanego,
- płynoterapia,
- w ciężkich przypadkach transfuzja krwi,
- kontrola hematokrytu i parametrów krwi.
Winogrona i rodzynki – ryzyko ostrej niewydolności nerek
Winogrona i rodzynki mogą powodować u psów poważne uszkodzenie nerek. Nie zawsze wiadomo, jaka ilość będzie toksyczna – dlatego każde spożycie powinno być traktowane poważnie.
Objawy zatrucia:
- wymioty,
- biegunka,
- osłabienie,
- brak apetytu,
- objawy ostrej niewydolności nerek.
Postępowanie:
- szybka konsultacja weterynaryjna,
- wywołanie wymiotów, jeśli spożycie było świeże i istnieją ku temu wskazania,
- podanie węgla aktywowanego,
- intensywna płynoterapia dożylna przez 48–72 godziny,
- kontrola kreatyniny i mocznika.
Trutki na gryzonie – zagrożenie niewidoczne od razu
Antykoagulanty stosowane w trutkach na myszy i szczury zaburzają proces krzepnięcia krwi. Objawy często pojawiają się dopiero po kilku dniach, gdy organizm zużyje zapasy witaminy K.
Objawy zatrucia:
- krwawienia z nosa lub dziąseł,
- osłabienie,
- bladość błon śluzowych,
- krwiaki,
- duszność związana z możliwymi krwawieniami wewnętrznymi.
Postępowanie:
- podanie węgla aktywowanego przy świeżym zatruciu,
- leczenie witaminą K1 przez kilka tygodni,
- regularna kontrola parametrów krzepnięcia krwi.
Detergenty i środki chemiczne – dlaczego nie wolno wywoływać wymiotów?
Środki czystości, detergenty i preparaty chemiczne mogą powodować poważne podrażnienia lub oparzenia przewodu pokarmowego.
Objawy zatrucia:
- intensywny ślinotok,
- pienista ślina,
- oparzenia w jamie ustnej, na języku lub w gardle,
- kaszel,
- trudności z oddychaniem, szczególnie jeśli doszło do zachłyśnięcia pianą.
Postępowanie:
- płynoterapia dożylna,
- leki osłonowe dla przewodu pokarmowego,
- leki przeciwwymiotne,
- kontrola stanu dróg oddechowych.
Dlaczego nie wolno wywoływać wymiotów?
W przypadku detergentów wywoływanie wymiotów może przynieść więcej szkody niż pożytku. Substancja żrąca, która ponownie przechodzi przez przełyk i jamę ustną, może powodować kolejne oparzenia. Dodatkowo pieniące środki chemiczne mogą przedostać się do płuc, prowadząc do chemicznego zapalenia płuc – bardzo trudnego w leczeniu i potencjalnie śmiertelnego powikłania.
Co zrobić, gdy podejrzewasz zatrucie u psa lub kota?
1. Zachowaj spokój i zabezpiecz substancję, którą mogło zjeść zwierzę (opakowanie, resztki produktu, roślinę).
2. Nie czekaj na pojawienie się objawów – wiele toksyn działa z opóźnieniem.
3. Nie podawaj domowych „odtrutek” ani leków bez konsultacji z lekarzem weterynarii.
4. Nie wywołuj wymiotów na własną rękę, szczególnie po spożyciu chemikaliów, substancji żrących lub nieznanych produktów.
5. Jak najszybciej skontaktuj się z gabinetem weterynaryjnym.
W przypadku zatruć liczy się czas. Im szybciej zwierzę otrzyma odpowiednią pomoc, tym większa szansa na pełny powrót do zdrowia.
W przypadku zatruć liczy się czas. Im szybciej zwierzę otrzyma odpowiednią pomoc, tym większa szansa na pełny powrót do zdrowia.
.jpg)
mgr inż. Magdalena Świkszcz
Absolwentka Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie Wydziału Hodowli i Biologii Zwierząt o specjalności: Hodowla i Biologia Zwierząt, technik weterynarii /w trakcie nauki/, dyplomowany behawiorysta zwierząt towarzyszących, dogoterapeuta, groomer, handler, długoletni hodowca psów rasy Lhasa apso pod przydomkiem „The Tibetan Pride (FCI)”, czynny działacz Związku Kynologicznego w Polsce odznaczony Brązową Odznaką, asystent kynologiczny o specjalności wystawowej oraz Zastępca Kierownika Sekcji Grupy 9 FCI.