Endopasożyty – pasożyty ukryte wewnątrz organizmu
Zdrowie zwierząt zależy nie tylko od prawidłowego żywienia, warunków utrzymania i profilaktyki chorób zakaźnych. Równie ważną rolę odgrywa kontrola pasożytów wewnętrznych, czyli endopasożytów. Są to organizmy, które żyją i rozwijają się wewnątrz ciała żywiciela, wykorzystując jego zasoby odżywcze.
Do najczęściej spotykanych endopasożytów przewodu pokarmowego należą nicienie, a wśród nich szczególne znaczenie mają glisty z rodzaju Toxocara. Pasożyty te mogą występować zarówno u psów, jak i kotów, a ich obecność jest szczególnie istotna w hodowlach, gdzie duża liczba zwierząt zwiększa ryzyko rozprzestrzeniania się zakażeń.
Glisty – czym są i gdzie bytują?
Glisty to nicienie pasożytujące głównie w jelicie cienkim ssaków i ptaków. Dorosłe pasożyty pobierają składniki odżywcze z organizmu żywiciela, mogąc powodować zaburzenia trawienia, osłabienie oraz problemy z prawidłowym rozwojem młodych zwierząt.
U psów i kotów najczęściej spotyka się trzy gatunki:
- Toxocara canis – glista psia,
- Toxocara cati – glista kocia,
- Toxocara leonina – glista występująca u psów i kotów.
Szczególnie narażone są szczenięta i kocięta, ponieważ ich układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty. U młodych zwierząt nawet stosunkowo niewielka liczba pasożytów może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Jak wyglądają glisty?
Rozpoznanie glist możliwe jest między innymi dzięki badaniu mikroskopowemu. Charakterystyczne cechy obejmują zarówno postać dorosłą pasożyta, jak i jego jaja.
Postać dorosła
Dorosłe glisty:
- osiągają długość od kilku do kilkunastu centymetrów,
- mają barwę kremową lub żółtawą,
- wykazują wyraźny dymorfizm płciowy.
Samice są większe i posiadają prosty koniec ogona. Samce są mniejsze, a ich ogon jest charakterystycznie zakrzywiony.
Jaja glist
Jaja Toxocara są bardzo odporne i mogą długo przetrwać w środowisku.
Ich cechy charakterystyczne:
- duży rozmiar,
- ciemne wnętrze,
- gruba, wielowarstwowa osłonka,
- wysoka odporność na niekorzystne warunki środowiska.
To właśnie odporność jaj sprawia, że zakażenia mogą utrzymywać się w miejscach, gdzie przebywają zwierzęta – na wybiegach czy w kojcach.
Dlaczego glisty są problemem w hodowli?
W hodowlach ryzyko występowania glist jest większe ze względu na:
- większą liczbę zwierząt przebywających na ograniczonej przestrzeni,
- kontakt młodych osobników z zanieczyszczonym środowiskiem,
- możliwość przenoszenia jaj pasożytów przez sierść, obuwie lub sprzęt,
- trudność w całkowitym usunięciu jaj ze środowiska.
Zakażone zwierzęta mogą wyglądać zdrowo, mimo że wydalają jaja pasożytów i stanowią źródło zakażenia dla innych osobników.
Objawy zarażenia glistami
Obraz kliniczny zależy od wieku zwierzęcia i liczby pasożytów. Najczęściej obserwuje się:
- pogorszenie kondycji,
- zahamowanie wzrostu u młodych zwierząt,
- powiększony, napięty brzuch,
- biegunki lub zaburzenia trawienia,
- matową sierść,
- spadek apetytu,
- wymioty, czasem z obecnością pasożytów.
Przy silnym zarobaczeniu może dojść nawet do niedrożności jelit, szczególnie u szczeniąt i kociąt.
Profilaktyka – podstawa zdrowej hodowli
Skuteczna walka z glistami wymaga regularnej profilaktyki. Najważniejsze działania to:
1. Regularne badania kału
Badanie mikroskopowe pozwala wykryć obecność jaj pasożytów i dobrać odpowiednie postępowanie.
2. Systematyczne odrobaczanie
Program odrobaczania powinien być dostosowany do wieku, stylu życia oraz warunków panujących w hodowli.
3. Higiena środowiska
Należy regularnie usuwać odchody, czyścić kojce i ograniczać kontakt zwierząt z miejscami potencjalnie skażonymi jajami pasożytów.
4. Szczególna troska o młode zwierzęta
Szczenięta i kocięta wymagają szczególnej kontroli, ponieważ mogą zostać zakażone bardzo wcześnie.
Glisty z rodzaju Toxocara są jednymi z najczęściej występujących pasożytów przewodu pokarmowego psów i kotów. Ich odporne jaja sprawiają, że stanowią poważne wyzwanie w hodowlach. Regularna diagnostyka, odpowiednia profilaktyka oraz utrzymanie higieny środowiska pozwalają ograniczyć ryzyko zakażeń i zapewnić zwierzętom zdrowie oraz prawidłowy rozwój.
Świadomy hodowca powinien pamiętać, że kontrola pasożytów wewnętrznych jest jednym z podstawowych elementów odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami.
.jpg)
mgr inż. Magdalena Świkszcz
Absolwentka Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie Wydziału Hodowli i Biologii Zwierząt o specjalności: Hodowla i Biologia Zwierząt, technik weterynarii, dyplomowany behawiorysta zwierząt towarzyszących, dogoterapeuta, groomer, handler, długoletni hodowca psów rasy Lhasa apso pod przydomkiem „The Tibetan Pride (FCI)”, czynny działacz Związku Kynologicznego w Polsce odznaczony Brązową Odznaką oraz asystent kynologiczny o specjalności wystawowej Grupy 9 FCI.