Zadławienie to jedna z sytuacji, która może wydarzyć się nagle i wymaga szybkiej reakcji opiekuna. Zwierzę może w jednej chwili bawić się lub jeść, a chwilę później zacząć gwałtownie kaszleć, panikować i mieć trudności z oddychaniem. Wiedza o tym, jak rozpoznać objawy zadławienia i jak udzielić pierwszej pomocy, może uratować życie psa lub kota.
Czym jest zadławienie?
Zadławienie to nagłe zamknięcie dróg oddechowych, które utrudnia lub całkowicie uniemożliwia przepływ powietrza do płuc. Najczęściej przyczyną jest ciało obce, które utknęło w gardle lub tchawicy.
Do najczęstszych przyczyn zadławienia u zwierząt należą:
- kawałki karmy, gryzaki lub kości,
- fragmenty zabawek,
- sznurki, folie lub inne połknięte przedmioty,
- wymioty, ślina lub piana zalegająca w drogach oddechowych,
- urazy krtani,
- obrzęk dróg oddechowych,
- reakcje alergiczne powodujące nagłe zwężenie dróg oddechowych.
Zadławienie może mieć różny stopień nasilenia – od częściowego utrudnienia oddychania aż do całkowitej blokady przepływu powietrza.
Rodzaje zadławienia
Zadławienie częściowe
W przypadku częściowego zadławienia powietrze nadal przepływa przez drogi oddechowe, ale oddychanie jest utrudnione. Zwierzę często próbuje samodzielnie usunąć przeszkodę poprzez kaszel.
Objawy mogą obejmować:
- kaszel,
- głośny oddech lub świsty podczas oddychania,
- ślinienie się,
- odruchy wymiotne,
- niepokój i panikę,
- drapanie pyska łapą.
Jeżeli zwierzę oddycha i skutecznie kaszle, nie należy natychmiast ingerować – kaszel jest naturalnym mechanizmem obronnym organizmu, który może pomóc usunąć ciało obce.
Zadławienie całkowite
Całkowite zamknięcie dróg oddechowych jest stanem zagrożenia życia. Powietrze nie dociera do płuc, a zwierzę szybko zaczyna się dusić. Niepokojące objawy to:
- brak możliwości wydania dźwięku lub kaszlu,
- silna panika i drapanie pyska,
- sinienie języka lub dziąseł,
- osłabienie,
- utrata przytomności przy przedłużającym się niedotlenieniu.
W takiej sytuacji liczy się każda sekunda.
Pierwsza pomoc przy zadławieniu psa lub kota – krok po kroku
1. Zachowaj spokój i oceń sytuację
Przede wszystkim sprawdź, czy zwierzę oddycha.
- Jeśli pies lub kot oddycha i kaszle – nie przerywaj naturalnych prób kaszlu.
- Jeśli nie może złapać oddechu, reaguj natychmiast.
Pamiętaj, że przestraszone zwierzę może próbować ugryźć, nawet jeśli normalnie nigdy tego nie robi. Zachowaj ostrożność podczas udzielania pomocy.
2. Sprawdź jamę ustną
Ostrożnie otwórz pysk zwierzęcia i sprawdź, czy widzisz ciało obce.
Może to być:
- kawałek kości,
- zabawka,
- fragment karmy,
- sznurek lub inny przedmiot.
Jeżeli ciało obce jest widoczne i można je bezpiecznie chwycić, spróbuj delikatnie je wyjąć. Można wykorzystać do tego np. pęsetę.
Nie należy jednak wkładać palców głęboko do gardła na ślepo – istnieje ryzyko wepchnięcia przedmiotu jeszcze dalej.
3. Jeśli nie można usunąć przeszkody – zastosuj manewr Heimlicha
Manewr Heimlicha to technika pierwszej pomocy stosowana przy zadławieniu. Polega na wywołaniu gwałtownego wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej i klatce piersiowej, co może pomóc wypchnąć ciało obce z dróg oddechowych.
Manewr Heimlicha
Psy średnie i duże
1. Stań za psem i obejmij go w okolicy pod żebrami.
2. Zaciśnij pięść i przyłóż ją pod mostkiem (w okolicy między mostkiem a pępkiem).
3. Drugą ręką wykonaj mocny nacisk skierowany do góry i do siebie.
4. Wykonaj około 4–5 zdecydowanych uciśnięć.
5. Sprawdź jamę ustną i zobacz, czy ciało obce zostało przesunięte lub usunięte.
6. W razie potrzeby powtórz czynność.
Pomoc u małych psów i kotów
U mniejszych zwierząt technika wygląda nieco inaczej:
1. Unieś zwierzę głową w dół, podtrzymując je bezpiecznie.
2. Wykonaj 4–5 delikatnych uderzeń w okolice klatki piersiowej, między łopatkami.
3. Następnie spróbuj wykonać kilka ucisków klatki piersiowej.
4. Sprawdź, czy ciało obce zostało uwolnione.
Jeśli przeszkoda nadal pozostaje, a zwierzę ma trudności z oddychaniem, konieczna jest jak najszybsza pomoc weterynaryjna.
Czego nie robić podczas zadławienia?
Podczas udzielania pierwszej pomocy unikaj:
- gwałtownego wkładania palców do gardła,
- wciskania ciała obcego głębiej,
- podawania wody lub jedzenia,
- czekania zbyt długo, gdy zwierzę nie może oddychać.
Kiedy koniecznie udać się do weterynarza?
Nawet jeśli uda się usunąć ciało obce, warto skontaktować się z lekarzem weterynarii, szczególnie gdy:
- zwierzę miało problemy z oddychaniem,
- doszło do utraty przytomności,
- pojawia się kaszel, osłabienie lub duszność,
- istnieje podejrzenie uszkodzenia gardła lub tchawicy.
Zadławienie u psa lub kota to sytuacja wymagająca szybkiego działania, ale przede wszystkim prawidłowej oceny problemu. Jeśli zwierzę nadal oddycha i kaszle, warto pozwolić mu samodzielnie próbować usunąć przeszkodę. W przypadku całkowitej blokady dróg oddechowych konieczna jest natychmiastowa reakcja i zastosowanie odpowiednich technik pierwszej pomocy.
Znajomość podstawowych zasad postępowania może sprawić, że w krytycznej chwili będziemy w stanie skutecznie pomóc swojemu pupilowi.
Gdy zwierzę straci przytomność – resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO)
Jeżeli w wyniku zadławienia zwierzę straci przytomność i przestanie oddychać, konieczne może być rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej (RKO).
Podstawowy schemat RKO u psa lub kota:
2 oddechy ratownicze (przez nos) → 30 uciśnięć klatki piersiowej
Należy kontynuować cykl 30 uciśnięć i 2 oddechów do momentu odzyskania przez zwierzę funkcji życiowych lub uzyskania profesjonalnej pomocy weterynaryjnej.
W przypadku utraty przytomności i braku oddechu liczy się każda sekunda – szybkie rozpoczęcie RKO może zwiększyć szansę na uratowanie życia zwierzęcia.
mgr inż. Magdalena Świkszcz
Absolwentka Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie Wydziału Hodowli i Biologii Zwierząt o specjalności: Hodowla i Biologia Zwierząt, technik weterynarii /w trakcie nauki/, dyplomowany behawiorysta zwierząt towarzyszących, dogoterapeuta, groomer, handler, długoletni hodowca psów rasy Lhasa apso pod przydomkiem „The Tibetan Pride (FCI)”, czynny działacz Związku Kynologicznego w Polsce odznaczony Brązową Odznaką, asystent kynologiczny o specjalności wystawowej oraz Zastępca Kierownika Sekcji Grupy 9 FCI.